CHARLAS "O corpo humano" 4 - Nenos e porcos

4ª Sesión: Señor das moscas
Ninguén pode axudarte. Só eu. E eu son a besta.

Un grupo de nenos quedan abandonados nunha illa ao naufragar un barco (na película é un accidente de avión). William Golding, o autor de Señor das moscas, utiliza esta situación para facernos pensar na nosa natureza humana e no xeito en que a xente adulta organizamos a nosa sociedade. O momento clave da obra é cando un dos rapaces está mirando a cabeza dun xabaril que outros acaban de matar salvaxemente e sente a presenza dun espírito que se comunica con el a través do corpo morto do animal, cheo de moscas.
Gabriel, Pablo, Antonio e David analizan as relacións entre os nenos fixándose no tipo de liderado que exercen catro dos protagonistas.

Gabriel presenta a Jack. É o líder militar, dirixe a un grupo grande de rapaces que pertencen a un coro e ten un carácter agresivo, violento e autoritario, que se resalta na escena na que mata salvaxemente a Simon. O seu símbolo son as pinturas e as lanzas.

Pablo describe a Ralf. É o líder carismático: sensato, amable e que transmite seguridade e confianza. Todos lle fan caso en canto empeza a falar. O seu símbolo é a caracola, que permite ao seu posuidor expresar o seu pensamento ao grupo. É quen establece as normas e gústalle ter todo baixo control.

Simon é o líder espiritual, como nos conta Antonio, e mantén unha actitude distante cos dous líderes. O seu símbolo é a cabeza do xabaril. É o único que percibe a angustia do grupo e sente anticipadamente a verdade, pero lamentablemente non pode comunicala porque é asesinado polos seus propios compañeiros.

Piggy, cóntanos David, é o líder científico. Fai as preguntas e atopa as respostas necesarias para sobrevivir na illa e facer unha fogueira para que os rescaten, pero é gordo, miope e asmático polo que os outros desprézano ata tal punto que nin sequera chegamos a saber o seu nome. As gafas, o seu símbolo, que serviran para acender o lume, acaban rotas: unha alegoría do paso da civilización á barbarie.

Para acabar, vemos a relación que se establece entre os catro líderes. Toda a novela é un enfrontamento entre a política e o exército (Ralf e Jack), que queren dirixir o grupo, e o exército acaba matando a espiritualidade (Simon). A relación entre a política e a ciencia (Ralf e Piggy) é moi significativa: a política non sabe facer nada por si mesma, e a ciencia non pode. Ao final todo o mérito é para a política mentres a ciencia é ignorada, acosada, desprezada e, finalmente, aniquilada.

Imaxes

Pica nas imaxes para amplialas ou descargalas.

Materiais para descargar

Podes baixar tamén o cartaz e a presentación desta charla:

              

CHARLAS "Unha viaxe arredor do mundo das lecturas filosóficas" - 4

4ª Sesión: Unha viaxe a unha illa deserta: Señor das moscas

Quizais hai unha besta... quizais só somos nós

A cuarta sesión deste ano estivo dedicada a Señor das Moscas, unha novela de William Golding sobre uns rapaces que naufragan nunca illa e entran en contacto cunha besta da que non saben se é un espírito ou a propia brutalidade do ser humano que habita neles.
Para presentar esta charla, Fernando, Candela, Paula e Andrea analizaron os catro protagonistas, as formas de liderado que se dan en cada un, o seu carácter, a súa escena máis significativa e o seu símbolo; despois emparelláronse para facernos ver como cada líder depende doutro ou oponse a el.

1. Os catro líderes

Fernando explica o personaxe de Ralph: é o líder carismático que con só abrir a boca consegue a atención de todo o grupo. É amable, protector e sensato pero moi duro cando pensa que lle poden disputar o poder. O seu símbolo é a bucina e dásenos a coñecer nas primeiras páxinas, cando fala con Piggy e co grupo por primeira vez.

Paula “é” Jack, o líder militar. Leva consigo aos rapaces dun coro, uniformado e adestrado. Os seus símbolos son as pinturas e as lanzas e a agresividade é o seu trazo predominante; por isto se dedica á caza: máis polo gozo da matanza que pola necesidade de atopar comida. A escena que o define é unha na que, no furor da cacería, el e o coro acaban matando a Simon salvaxemente.

Piggy é o líder científico. Andrea explícanos que el é o que coñece a natureza (porque é quen de “vela”: o seu símbolo son as gafas) e é, coma as/os científicas/os de todos os tempos, un personaxe anónimo e que o grupo non sabe apreciar. De feito, non chegamos a saber o seu nome, ao final ráchanlle as gafas e mátano e, porén, el é o único que non se volve salvaxe e mantén ata o final o empeño en facer unha fogueira para que os rescaten.

Finalmente, Candela comenta o personaxe de Simon. É o líder espiritual, o que está en contacto cos espíritos, e a súa escena clave é aquela na que dialoga mentalmente co Señor das Moscas, a cachucha de xabaril que está cravada nunha estaca: non se sabe se o espírito está realmente presente ou se é un delirio de Simon, pero calquera das dúas posibilidades é terrorífica.

2. Os líderes, dous a dous

Ralph e Jack representan a substitución do poder violento polo poder civil democrático. Isto debería ser o ideal, pero vemos que hai moitos problemas: o liderado civil non é realmente democrático senón máis ben carismático, e isto fai que moitas veces se preocupe máis por manterse no poder que por beneficiar ao grupo; e, pola súa parte, o liderado militar supón sempre unha ameaza e tamén chega a buscar a violencia pola violencia, en prexuízo de todos.

Piggy e Simon comparten varias características polo que o autor os representa como animais similares: o porco e o xabaril. Piggy é civilizado e metódico mentres que Simon é salvaxe no sentido de que non fai lazo social e perde a noción da diferencia entre a súa mente e a natureza. Pero ambos teñen un final similar: o grupo vólvese contra eles e mátaos. Despois, o mar (a Historia?) fai desaparecer os cadáveres e borra as súas lembranzas.

A relación entre Ralph e Piggy reproduce moi inxeniosamente a relación que hai entre o estamento político e o científico na realidade. Ralph non pode facer nada sen Piggy, pero desprézao e presenta as súas ideas coma propias. E Piggy é o que sabe e coñece a realidade, pero non ten poder por si mesmo e necesita sempre facelo valer a través do líder.

3. Materiais para descargar

Coma sempre, o cartaz da charla:

E, coma sempre, a presentación multimedia coa que guiamos a nosa charla: