CHARLAS "Unha viaxe arredor do mundo das lecturas filosóficas" - 5

5ª Sesión: Unha viaxe aos mares do sur: Sexo e temperamento

As diferenzas de temperamento entre os sexos son culturais, non naturais

A charla de hoxe, coa que acabamos o ciclo de 2015, preséntaa Andrea Couñago e trata sobre o libro Sexo e Temperamento en tres sociedades primitivas, de Margaret Mead. Esta autora cambiou a nosa maneira de pensar sobre as diferenzas de temperamento entre os sexos, e esta obra foi unha das máis lidas nunha época na que América e Europa espertaban á igualdade e liberdade sexuais, e comezaban a entrever ideas coma o que hoxe chamamos dereitos sexuais e reprodutivos.

1. Tres sociedades

En Sexo e temperamento, Margaret Mead estuda tres grupos que viven nas illas de Papúa - Nova Guinea: as sociedades arapesh, mundugumor e tchambuli.

A sociedade arapesh vive cun ritmo lento e pacífico. A súa principal preocupación é criar fillas/os, traballando o suficiente para manterse. Non hai propiedade privada e non hai competencia. Nais e pais preocúpanse do benestar das/os fillas/os e danlles confianza e cariño. Non teñen hábitos violentos pero se alguén non se adapta a esta descrición déixana/o estar e non teñen unha sanción para el/a.

A tribo mundugumor non é pacífica: móvense por agresividade, celos e competitividade. As mulleres non teñen o que nós chamariamos instinto materno: as fillas se cambian por noivas para os pais ou os fillos, desestabilizando a situación das nais, polo que os embarazos son recibidos con descontento e provocan moitos conflitos.

Na sociedade tchambuli, unha tribo con vocación artística, os homes preparan as danzas e as mulleres buscan o sustento por medio da pesca, o tecido e o comercio. O rol que chamariamos materno exérceno as mulleres pero cun temperamento dominador, mentres que os homes presentan un temperamento débil e susceptible.

2. Conclusións
Podemos extraer dúas conclusións deste estudo. En primeiro lugar, que as diferenzas de sexos son culturais, non naturais, posto que

os Arapesh e os Mundugumor  NON  conciben que os homes e as mulleres posúan diferentes temperamentos,

mentres que

os Tchambuli  SI  que atribúen dous temperamentos distintos para os individuos segundo o seu sexo.

Pero Margaret Mead vai máis aló e afirma que

os trazos de temperamentos masculino e feminino non veñen dados só pola educación recibida na infancia senón tamén pola estrutura económica e cultural.

3. Materiais para descargar

Como esta é a última charla deste curso, podedes descargar o seu cartaz picando na imaxe da esquerda ou todos os materiais das cinco charlas (cartaces e presentacións) picando na da dereita:

A presentación multimedia de hoxe podédela ver aquí:

CHARLAS "Unha viaxe arredor do mundo das lecturas filosóficas" - 4

4ª Sesión: Unha viaxe a unha illa deserta: Señor das moscas

Quizais hai unha besta... quizais só somos nós

A cuarta sesión deste ano estivo dedicada a Señor das Moscas, unha novela de William Golding sobre uns rapaces que naufragan nunca illa e entran en contacto cunha besta da que non saben se é un espírito ou a propia brutalidade do ser humano que habita neles.
Para presentar esta charla, Fernando, Candela, Paula e Andrea analizaron os catro protagonistas, as formas de liderado que se dan en cada un, o seu carácter, a súa escena máis significativa e o seu símbolo; despois emparelláronse para facernos ver como cada líder depende doutro ou oponse a el.

1. Os catro líderes

Fernando explica o personaxe de Ralph: é o líder carismático que con só abrir a boca consegue a atención de todo o grupo. É amable, protector e sensato pero moi duro cando pensa que lle poden disputar o poder. O seu símbolo é a bucina e dásenos a coñecer nas primeiras páxinas, cando fala con Piggy e co grupo por primeira vez.

Paula “é” Jack, o líder militar. Leva consigo aos rapaces dun coro, uniformado e adestrado. Os seus símbolos son as pinturas e as lanzas e a agresividade é o seu trazo predominante; por isto se dedica á caza: máis polo gozo da matanza que pola necesidade de atopar comida. A escena que o define é unha na que, no furor da cacería, el e o coro acaban matando a Simon salvaxemente.

Piggy é o líder científico. Andrea explícanos que el é o que coñece a natureza (porque é quen de “vela”: o seu símbolo son as gafas) e é, coma as/os científicas/os de todos os tempos, un personaxe anónimo e que o grupo non sabe apreciar. De feito, non chegamos a saber o seu nome, ao final ráchanlle as gafas e mátano e, porén, el é o único que non se volve salvaxe e mantén ata o final o empeño en facer unha fogueira para que os rescaten.

Finalmente, Candela comenta o personaxe de Simon. É o líder espiritual, o que está en contacto cos espíritos, e a súa escena clave é aquela na que dialoga mentalmente co Señor das Moscas, a cachucha de xabaril que está cravada nunha estaca: non se sabe se o espírito está realmente presente ou se é un delirio de Simon, pero calquera das dúas posibilidades é terrorífica.

2. Os líderes, dous a dous

Ralph e Jack representan a substitución do poder violento polo poder civil democrático. Isto debería ser o ideal, pero vemos que hai moitos problemas: o liderado civil non é realmente democrático senón máis ben carismático, e isto fai que moitas veces se preocupe máis por manterse no poder que por beneficiar ao grupo; e, pola súa parte, o liderado militar supón sempre unha ameaza e tamén chega a buscar a violencia pola violencia, en prexuízo de todos.

Piggy e Simon comparten varias características polo que o autor os representa como animais similares: o porco e o xabaril. Piggy é civilizado e metódico mentres que Simon é salvaxe no sentido de que non fai lazo social e perde a noción da diferencia entre a súa mente e a natureza. Pero ambos teñen un final similar: o grupo vólvese contra eles e mátaos. Despois, o mar (a Historia?) fai desaparecer os cadáveres e borra as súas lembranzas.

A relación entre Ralph e Piggy reproduce moi inxeniosamente a relación que hai entre o estamento político e o científico na realidade. Ralph non pode facer nada sen Piggy, pero desprézao e presenta as súas ideas coma propias. E Piggy é o que sabe e coñece a realidade, pero non ten poder por si mesmo e necesita sempre facelo valer a través do líder.

3. Materiais para descargar

Coma sempre, o cartaz da charla:

E, coma sempre, a presentación multimedia coa que guiamos a nosa charla:

Rede de Escolas de Amnistía Internacional - Acción twitter polas mulleres de Irán

O día 5 de maio participamos na  Acción Twitter  da  Rede de Escolas de Amnistía Internacional , na campaña polas  mulleres de Irán , ameazadas por proxectos de novas leis que, se se chegaran a aprobar, enfrontaríanas a un futuro perigoso marcado pola mala saúde, a desigualdade, a discriminación, a violencia, limitadas opcións reproductivas e as liberdades restrinxidas.
Primeiro consultamos a documentación que nos ofrece Amnistía Internacional, resumida neste PDF (Pica na imaxe para descargalo):
Nel hai tamén unha imaxe e unha información sobre  Atena Farghadani  que proxectamos na aula na que nos xuntamos para mandar os nosos tuits.
Ás 12 menos cuarto, en coordinación con outros centros da Rede para ter máis impacto nos medidores das redes sociais, estivemos mandando as nosas mensaxes aos hashtags:

 #Procrearás        #Iran        #MiCuerpoMisDerechos        #LeonasdeIrán 

CHARLAS "Unha viaxe arredor do mundo das lecturas filosóficas" - 3

3ª Sesión: Unha viaxe á ultraviolencia: A laranxa mecánica

Ten que someterse a un experimento para “quitarlle a violencia”.

A laranxa mecánica, de Anthony Burguess, é unha das novelas de sociología-ficción máis coñecidas, e a versión cinematográfica de Stanley Kubrik proporcionounos imaxes que están moi vivas na nosa conciencia colectiva.
En relación co tema que estudamos en clase, esta obra sérvenos para preguntarnos se a psicoloxía debe utilizar o método das ciencias naturais ou o das ciencias sociais.
Sobre esta novela e esta película fálannos hoxe Carmen, María, Naír e Gabriela.

Carmen preséntanos o tema e ao grupo. Van describir os dous tratamentos cos que se pretende curar a Alex, o protagonista: un deles é de tipo condutista e o outro de tipo psicanalítico.

María analiza os personaxes: Alex e os seus tres drugos ultraviolentos, os políticos, os policías e o persoal da prisión e as/os doutoras/es que tratan de “curar” a Alex.

O primeiro tratamento chámase na novela a Técnica Ludovico. Naír explica que é un condicionamento respondente polo que se pretende que Alex faga unha asociación entre a violencia e unha droga que lle administran mentres ve unhas películas violentas. Despois do tratamento, Alex reacciona á violencia e a sexualidade como ante a droga: prodúcenlle vómitos e náuseas.

Está Alex curado? Agora non é capaz de enfrontarse á xente que quere abusar del. Nin sequera pode escoitar a música de Beethoven: o tratamento condutista quítalle, coa agresividade e a sexualidade, a posibilidade de gozar da vida social e a arte. Alex tenta suicidarse e, no hospital, recibe o segundo tratamento, que nos explica Gabriela. Agora ten que facer libre asociación, unha técnica psicanalítica baseada na interpretación: debe poñer textos para uns debuxos, e así vai aprendendo a elaborar a súa violencia e a convivir con ela.

Finalmente charlamos sobre se Alex está curado. Evidentemente, co tratamento condutista queda peor do que estaba, pero temos tamén moitas dúbidas de que unha persoa como Alex sexa recuperable. En todo caso, o tratamento psicanalítico non sería unha cousa dunhas poucas sesións, como se ve na película (e aínda máis no libro), senón un traballo moito máis longo e profundo.

Materiais para descargar

Coma sempre, deixámosche aquí os materiais que elaboramos. Este é o cartaz:

E esta é a presentación multimedia coa que acompañamos a nosa charla (podes descargala ao final):